Dişliler, sürükleyici milin dönel hareketini, sürüklenen mile değişmez hızla ileten bir sistemdir. Dönme hızını ya da dönme ekseninin yönünü önceden belirlenmiş verilere göre değiştirmek zorunluluğu olduğunda, sürekli hareketin bütün iletimlerinde dişliler kullanılır.

Dişliler

Bir milin dönme hareketi, bir zaman biriminde tur sayısı ve ekseniyle belirtilen açısal hızla nitelenir. Serbest bir mil, dönen bir mile pürüzsüz silindirlere değerse, kayma ve sürtünme olmaması koşuluyla serbest mil, silindirlerin yarıçapları arasındaki orana ters orantılı bir hızla ve ters yönde döner.

Sürtünme ve kayma sakıncalarını önlemek için, yüzeylere belirli bir profil uyarınca diş açmak yeterlidir. Bu profil, XVIII. yy. matematikçilerin uğraştıkları bir araştırma konusu oldu. General Poncelet, XIX. yy. başında ilk çözümü buldu. Silindir biçimindeki düz merdanelerin yğzeyine, boylamasına dişler açarak dişli çarklar elde etti. Daha sonra, apansız dönme yöntemine dayanan bir matematiksel kuram, iki tip profille sonuçlandırıldı: Episikloyit profil; daire açınımı. Yapımı daha kolay olanve çok düşük sürtünme gösteren ikinci tip günümüzde en yaygın olandır.

Altı tane dişli çeşidi vardır. Düz alın dişlililer, paralel millerde kullanılır ve düz kenarlıdır. Konik dişliler, kesişen millerde görülür ve dişlerin yüzey düzlemlerinin ana doğruları mil eksenlerinin kesişme noktasından geçer. Eğrisel konik dişlilerde, eksenler kesişmez. Bu dişliler otomobil sanayisinde doğmuştur; motor hareketini arka köprüye ileterek karoseriyi alçaltma olanağı verir.

Sarmal dişlilerde, eğri çizgi halinde açılmış dişler, silindir biçiminde dişleri olan bir dizi küçük dişli gibi etki yapar ve doğrusal dişlerden daha yumuşak, daha yavaş ilerleyen bir geçme gösterir. Geçmeden doğan itiş yükü, bir dişliye dengelenir; böylece, okdişliler (çavuş dişli) elde edilir.

Sonsuz vida, sarmal dişlilerin özel bir halidir ve miller birbirine dik olur. Bunlar, büyük ölçüde hız küçültme olanağı verir.

dişliler örnek

Büyük dişli tipleri;

1) Pinyon ve kremayer

2) Düz konik dişli

3) Silindir dişli

4) Hiposikloyit dişli

5) Sarmal konik dişli

6) Sonsuz vida ve sarmal dişli

Kremayer dişliler, dönel hareket ile doğrusal hareketi karşılıklı olarak birbirine dönüştürür; zincir dişliler ise, birbirinden uzakta bulunan iki mili bağlar. Buna örnek olarak bisiklet dişlileri verilebilir.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

DMCA.com Protection Status