Isıtma, sıcak duruma getirme.

İlk insanlar ısınmak ya da yiyeceklerini ısıtmak için ocakların ya da Güneş’in ısısını kullanmışlardır ama, enerji kaynaklarının daha akılcı kullanımının izlerine raslamak için Roma çağını beklemek gerekir. O çağda zenginlerin hamamları ve evleri, alt yüzleri sıcak havayla ısıtılan döşeme taşlarından yararlanılarak yapılmış ve tabandan ısıtmayı sağlayan yeraltı ocaklarıyla donatılmıştı. Ama, ısıtma alanındaki önemli ilerlemeler ancak XIX. yy’da gerçekleştirilmeye başlandı.

Isının Üretimi

Isıtmaya yönelik ısı genel olarak, ya hava içindeki katı, sıvı ya da gaz halindeki bir yanıcının ısı üreteçleri yardımıyla yanması, ya da elektrik enerjisinin ısı enerjisine dönüşmesi (doğrudan doğruya dirençlerdeki joule olayıyla ya da indükleme veya dielektrik yitimiyle) yoluyla üretilir. Ayrıca Güneş enerjisi ya da jeotermik enerji bir doğal enerji kaynaklarından da yararlanma olanağı vardır.

Bir ısı jenaratörü, içinde ısı üretiminin yapıldığı bir yanma odasından, üreteç (jeneratör) ısısının ısıtılacak ortama aktarıldığı bir ısı değiştirme sisteminden ve dumanları boşaltan bir aygıttan oluşur. Üreteçler ikiye ayrılır: 1.Sıcak havalı jenaratörler; bunlarda ısı, doğrudan doğruya yanma odasının çevresine bir hava akımının üflenmesiyle elde edilir; 2. sıvılı üreteçler (kazan da denir); bunlarda suyun ya da organik bir sıvının ısıtılması için, yanma odasında üretilen ısı kullanılır. Özellikle bu sonuncu çözüm ilgi çekicidir; çünkü bu yol sıvının sıcaklığının, buharlaşmayı önlemek üzere, basınç altındaki sıcak suyla işleyen sistemlerde olduğu gibi, devrelerin yüksek bir basınçta tutulmasını gerektirmeden, yükseltilmesini sağlar.

Kazanlar, ısıtılacak sıvı dışardan yanma ısısıyla ısıtılan borular içinde geçecekse su borulu; yanma gazı, ısıtılacak sıvının içinde uzanan borularda dolaştığı zaman duman boruludur. Birçok ülkede katı yakıtlı (odun, kömür, vb.) kazanların kullanımından vazgeçilmiş ve bunların yerini, gerek bakımı gerekse ayarı daha kolay olan ve yakıtın sağlanmasında, depolanmasında, satışa hazır duruma getirilmesinde aynı güçlükleri göstermeyen sıvılı ya da gazlı (sözgelimi, doğal gaz) kazanlar almıştır.

Böyle bir kazan, yakıtı yanma odasına püskürten ve karışımın yanmasını sağlayan bir brülörle donanmıştır. Ayrıca, termometre, su ölçer ve güvenlik supapları gibi birçok denetim ve güvenlik aygıtları içerir. Kazan ısıtma yüzeyine göre değişen saymaca gücüyle ve basınç altındaki sulu ya da buharlı kazanlarda, en yüksek çalışma basıncıyla belirtilir.

Yapıların Isıtıtılması

Yapıların ısıtılmasının amacı, oturanlara yeterli konfor koşullarını sağlamak için kış ve baharlarda içerdeki sıcaklığı dışardaki sıcaklığın üstünde tutmaktır. Bir evin çevre sıcaklığı, dışardakinden yüksek olduğu zaman, iki nedenle, ısı vermeksizin azalmak eğilimindedir: Bir yandan, içerisi ve dışarısı arasında, yapının duvarları yoluyla ısı iletiminin yol açtığı ısı yitimleri nedeniyle; öte yandan, dış yüzlerdeki doğal emme ile rüzgar etkilerinin yol açtığı, dışardaki taze hava sızıntıları nedeniyle.

Isı yitimlerinin ve sızıntıların bütünü yapının içi ve dışı arasındaki sıcaklık farkıyla orantıldır (dışarda -20 derece iken – 20 derece elde etmek için, -5 derece iken + 15 derece elde etmek için gereki olandan iki kat daha yüksek bir güce gereksinim vardır). Yapı, ısı bakımından ne kadar iyi yalıtılırsa ısı yitimi de o kadar az olur. Sızıntı değişmelerinin önlenmesini sağlayan iki sistem vardır: Denetimli mekanik havalandırma ve yapıların yüksek basınçta tutulması.

En yaygın ısıtma tesisatları sıcak hava ya da sıcak suyla çalışırlar. Sıcak havalı bir ısıtma sistemi, hava itici bir motovantilatör grubu ve üfleme ağızlarının takıldığı bir dağıtım düzeniyle donatılmış bir sıcak havalı üreteçten oluşur. Yapıların içine üflenen ve ısı yitimlerini dengeleyen sıcak hava dışarı atılır ya da üreteç yeniden devreye girer.

Sıcak sulu bir ısıtma tesisatı, bir kazan, bir boru şebekesi, ısıtma parçaları (radyatörler, konvektörler, kanatlı borular, yayılma panolar ya da yer ızgaraları), suyun sürekli devrini sağlayan pompalar ya da hızlandırıcılar, bir ayarlama aygıtı (motorlu vanalar, sondalar, termostatlar, ayarlama kasaları), bir genleşme aygıtı (genleşme nedeniyle tesisatın içerdiği suyun hacim farklılıklarını gidermeye yarar) ve bir su işleme aygıtından (aşınmayı önlemeye ve kireçlenmeye engel olmaya yarar) oluşur.

Genel olarak kazan, bir ısıtıcı ile bir depolama hacmi içeren sıcak su balonları aracılığıyla, sağlığa zararı olmayan sıcak suyun elde edilmesini de sağlar. Kentlerdeki büyük konutlarda ısının elde edilmesi bir boru düzeniyle (birincil devre) yapıların alt merkezlerine bağlanan toplu kazan dairelerinde gerçekleştirilir. Pompalar, borular, genleşme ve ayarlama aygıtları içeren, aynı zamanda ısıtma parçalarını besleyen her alt tesis, birincil devreyle ikinci devre arasında ısı alışverişini sağlayan aygıtları içerir.

Suyun sıcaklığı 110 derece’nin üstünde olursa, tesisata aşırı ısıtılmış sistem denir. Kazanlar yapılan bodrumuna ya da terasına konur. Bu çözüm, özellikle gazla ısıtma halinde ilgi çekicidir, çünkü baca sayısını azaltır; yapı dışına yerleştirilmiş ve güvenlik aygıtlarıyla donaltılmış borular, gazlı ısıtma sistemini besler. Buharlı ısıtma, düzenleme güçlükleri ve çıkardığı gürültü nedeniyle pek kullanılmaz. Bununla birlikte, buharın sanayi gereksinimleri için kullanılması gerekiyorsa, bu durumda bazen buharlı üreteçlere başvurulur.

Termodinamik ısıtma ya da ısı pompası, soğutmalı düzen ilkesine dayanır. Isı soğuk bir kaynak üstüne (dış hava ya da su akımı) pompalanır ve geleneksel bir ısıtma düzenine aktarılır. Isı, yoğunlaştırma aygıtıyla üretilirken, soğuk hava bir soğutma aygıtından buharlaşma yoluyla dışarı atılır. Güneş enerjisiyle ısıtma, içinde su ya da havanın dolaştığı panolar üstüne Güneş enerjisinin toplanmasına dayanır.

Bir başka ilgi çekici ısıtma düzeni de elektriksel ısıtmadır; bu ısıtmada hava kirlenmesi yoktur.

Sanayi yapılarının ısıtılmasıysa çoğu kez, basınçlı sıcak su ya da su buharıyla beslenen aerotermik birimler, üreteçler ya da yayılmalı panolar yardımıyla doğrudan üretilen sıcak havayla gerçekleştirilir.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

DMCA.com Protection Status